Stel je voor: je wordt ziek. Niet een weekje griep — maar écht arbeidsongeschikt. Geen opdrachten, geen inkomen, geen loondoorbetaling. De rekeningen lopen door. Je spaargeld slinkt. En de overheid? Die laat je twee jaar wachten voordat je ook maar één euro uitkering ziet.
Dit is de harde realiteit van de verplichte AOV voor zzp’ers die het kabinet vrijdag heeft goedgekeurd — officieel de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, afgekort BAZ. Na vier kabinetten, jaren van politieke strijd en vernietigende kritiek van de Raad van State gaat het wetsvoorstel nu naar de Tweede Kamer.
Maar voordat je opgelucht adem haalt omdat er eindelijk een vangnet komt: wat de verplichte AOV voor zzp’ers biedt, valt voor de meeste zelfstandigen bitter tegen. In dit artikel lees je precies wat er in het wetsvoorstel staat, wat het jou kost, wat je terugkrijgt — en welke actie jij nú moet ondernemen voordat de peildatum verstrijkt.
Wat staat er in de BAZ — de verplichte AOV voor zzp’ers?
De BAZ is een publieke basisverzekering voor IB-ondernemers: zzp’ers en andere zelfstandigen met een eenmanszaak. De kernpunten zijn direct en concreet:
De premie:
- 5,4% van je winst — met een maximum van €171 per maand in 2025
- €177 per maand in 2026 — geïndexeerd en stijgend
- €181–€185 per maand verwacht in 2027
De wachttijd: twee volle jaren na je ziekmelding voordat je recht hebt op enige uitkering. De eerste twee jaar ben je volledig op jezelf aangewezen — eigen spaargeld, partnerinkomen of andere reserves.
De uitkering: 70% van je vroegere inkomen — maar nooit meer dan het minimumloon. Voor een zzp’er die gewend is aan €4.000 of €5.000 per maand, betekent dit in de praktijk een terugval naar ruwweg €2.000 netto — ongeacht wat je eerder verdiende.
Wie valt erbuiten: Directeur-grootaandeelhouders met een bv vallen niet onder de BAZ. Zzp’ers die naast hun onderneming als werknemer werken en via de WIA al voldoende verzekerd zijn, zijn eveneens uitgezonderd.
Het alles-of-niets principe — de hardste klap van de verplichte AOV voor zzp’ers
Dit is het punt dat de meeste media onvoldoende belichten — en dat de verplichte AOV voor zzp’ers voor veel zelfstandigen in de praktijk minder waardevol maakt dan het lijkt.
Bij de BAZ beoordeelt het UWV niet of jij jouw eigen werk nog kunt uitvoeren. Het UWV beoordeelt of je überhaupt nog eenvoudige functies kunt vervullen — denk aan receptionist, parkeerbeheerder of productiemedewerker — voor het minimumloon, in jouw eigen of een ander bedrijf.
Kun jij als arbeidsongeschikte IT-specialist of zorgprofessional nog achter een balie staan? Dan krijg je geen uitkering. Het is volledig arbeidsongeschikt of niets.
Dit verschilt fundamenteel van een private AOV op basis van beroepsarbeidsongeschiktheid, waarbij de beoordeling wél gericht is op jouw eigen werk en vakgebied. De BAZ biedt die persoonlijke bescherming simpelweg niet.
BAZ vs private AOV: wat past bij jou?
| Kenmerk | BAZ (publiek) | Private AOV |
|---|---|---|
| Premie | Max €177/maand (2026) | €100–€400+/maand — beroepsafhankelijk |
| Wachttijd | 2 jaar | Vaak 1 maand tot 2 jaar — keuze eigen |
| Uitkeringsniveau | Max minimumloon (~€2.000 netto) | Tot 80% van je inkomen |
| Beoordelingsgrondslag | Gangbare arbeid (alles-of-niets) | Eigen beroep (persoonlijk) |
| Flexibiliteit | Geen | Hoog — eigen keuzes |
| Opt-out mogelijk | Ja — bij gelijkwaardige private AOV | N.v.t. |
Voor zzp’ers die boven het minimumloon verdienen — en dat is de meerderheid — biedt de BAZ bescherming die structureel achterblijft bij wat een private verzekering levert.
Waarom heeft het kabinet zo’n haast met de verplichte AOV voor zzp’ers?
Twee harde redenen verklaren de politieke snelheid achter de BAZ.
Reden 1 — Europese deadline van €600 miljoen: Het wetsvoorstel is onderdeel van de Nederlandse afspraken over het coronaherstelfonds. Als Nederland de deadline van 31 augustus 2026 niet haalt, riskeren we €600 miljoen aan Europees steungeld. Die financiële druk maakt uitstel politiek onhoudbaar.
Reden 2 — Koppeling aan de Zelfstandigenwet: De BAZ wordt een formeel vereiste binnen de aankomende Zelfstandigenwet. Wie als zelfstandige wil werken, moet een voorziening tegen arbeidsongeschiktheid hebben. De BAZ is de publieke invulling van die plicht. Deze koppeling maakt het politiek bijna onmogelijk om de BAZ af te wijzen zonder ook de Zelfstandigenwet te torpederen.
De opt-out: wanneer ben jij vrijgesteld van de verplichte AOV voor zzp’ers?
Heb je al een private AOV? Dan kun je mogelijk gebruikmaken van de opt-out — en daarmee buiten de verplichte BAZ-premie blijven. Maar de voorwaarden zijn strikt:
- Je wachttijd bij de private verzekering mag niet langer zijn dan twee jaar
- De uitkering moet minstens vergelijkbaar zijn met de BAZ-uitkering
- Overstappen kan eenmaal per jaar
Kies je voor een private verzekering via de opt-out? Dan betaal je geen reguliere BAZ-premie — maar wél een stabiliteitsvergoeding. Het exacte bedrag is nog niet vastgesteld. Deze bijdrage is bedoeld om te voorkomen dat verzekeraars uitsluitend gezonde lage-risicoklanten aannemen terwijl moeilijkere gevallen automatisch in het publieke stelsel terechtkomen.
Cruciaal: de peildatum voor het overgangsrecht wordt verwacht in 2026. Wie vóór die datum een private AOV heeft die aan de voorwaarden voldoet, valt mogelijk onder het soepelere overgangsrecht. Wacht dus niet.
Als zzp’er bepaalt jouw jaarinkomen direct hoeveel je fiscaal kunt aftrekken — ook voor pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering. Lees hoe je jouw aangifte inkomstenbelasting optimaal invult en welke aftrekposten je als zelfstandige nooit mag laten liggen.
Kritiek van alle kanten — en terecht
De verplichte AOV voor zzp’ers is niet zonder slag of stoot door het kabinet gegaan. De kritiek is breed en fundamenteel:
Raad van State: concludeerde in december dat de BAZ niet of nauwelijks uitvoerbaar is, zolang de uitvoeringsproblemen bij de WIA niet zijn opgelost. Het advies was helder: los eerst de WIA-achterstanden op. Dat advies is niet opgevolgd.
UWV heeft eerder gewaarschuwd dat het de uitvoering van de BAZ er nauwelijks bij kan hebben — terwijl het al kampt met een structurele capaciteitscrisis bij de WIA-beoordelingen.
ZZP Nederland blijft kritisch en verwacht dat de beoogde invoeringsdatum van 2030 zelfs niet gehaald wordt. Invoering vóór 2030 wordt door de meeste experts als onwaarschijnlijk beschouwd.
Het kabinet heeft het wetsvoorstel wél aangepast naar aanleiding van kritiek — onder meer door de wachttijd te verlengen van één naar twee jaar — maar is inhoudelijk doorgegaan ondanks de fundamentele bezwaren.
Wat moet jij als zzp’er nú concreet doen?
Ongeacht politieke tijdlijnen zijn er drie stappen die elke zelfstandige direct moet zetten:
Stap 1 — Ben je onverzekerd? Onderneem nú actie. De verplichte AOV voor zzp’ers treedt naar verwachting pas in 2030 in werking. Maar de periode tussen nu en dan is het gevaarlijkste moment — onverzekerd, zonder vangnet, terwijl je denkt dat er binnenkort toch wel iets geregeld wordt. Verken een private AOV via verbondbp.nl — de brancheorganisatie van verzekeraars met een onafhankelijk overzicht van alle erkende aanbieders.
Stap 2 — Heb je al een private AOV? Check de opt-outvoorwaarden. Voldoet jouw huidige verzekering aan de BAZ-vergelijkbaarheidseisen? Controleer dit nu — de peildatum voor overgangsrecht wordt verwacht in 2026. Wie wacht, mist mogelijk het soepelere regime. Lees de officiële wettekst en toelichting op Rijksoverheid.nl.
Stap 3 — Bouw een buffer van minimaal twee jaar. Ongeacht welke verzekering je kiest: de twee jaar wachttijd is een harde realiteit. Elke zzp’er zonder financiële buffer van minimaal 24 maanden aan basislasten is kwetsbaar. Begin vandaag met het opbouwen van die reserve — via een aparte zakelijke spaarrekening.
De politieke discussie over de verplichte AOV voor zzp’ers maakt deel uit van een breder debat over wat zelfstandigen écht nodig hebben van de overheid — van fiscale stabiliteit tot eerlijke sociale bescherming. Lees welke vijf beleidsveranderingen zelfstandig Nederland structureel verder helpen.
BijOranje: grip op jouw financiële positie als zelfstandige
Bij BijOranje volgen wij de ontwikkelingen rondom de verplichte AOV voor zzp’ers, de Zelfstandigenwet en bredere arbeidsmarktregulering dagelijks op de voet. Wij helpen zelfstandige professionals niet alleen aan de juiste opdrachten, maar ook aan de kennis om bewuste keuzes te maken over hun financiële bescherming en toekomst.
Wil jij weten hoe de verplichte AOV voor zzp’ers jouw specifieke situatie beïnvloedt? Bij Oranje denkt mee over opdrachten én jouw financiële positie als zelfstandige. Bekijk het aanbod via bijoranje.nl →
Veelgestelde vragen over de verplichte AOV voor zzp’ers
Wat is de BAZ en wanneer gaat de verplichte AOV voor zzp’ers in?
De BAZ — Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen — is een publieke verplichte AOV voor zzp’ers met een eenmanszaak. Het wetsvoorstel is door de ministerraad goedgekeurd en gaat naar de Tweede Kamer. Invoering vóór 2030 wordt door experts als onwaarschijnlijk beschouwd, maar de politieke richting is onomkeerbaar.
Hoeveel premie betaal ik voor de verplichte AOV als zzp’er?
De premie bedraagt 5,4% van je winst met een maximum van €171 per maand in 2025. In 2026 stijgt dit naar circa €177 per maand, in 2027 naar €181–€185. De premie wordt geïnd door de Belastingdienst en jaarlijks geïndexeerd op basis van het minimumloon.
Hoe hoog is de uitkering bij de verplichte AOV voor zzp’ers?
De BAZ keert 70% van je vroegere inkomen uit — maar nooit meer dan het minimumloon. Voor zzp’ers die boven het minimumloon verdienen, betekent dit in de praktijk een uitkering van circa €2.000 netto per maand, ongeacht hun eerdere inkomen. Bovendien geldt een wachttijd van twee jaar voordat je recht hebt op enige uitkering.
Kan ik de verplichte AOV voor zzp’ers ontwijken via een opt-out?
Ja — wie al een private AOV heeft met een wachttijd van maximaal twee jaar en een uitkering die vergelijkbaar is met de BAZ, kan gebruikmaken van de opt-out. Je betaalt dan geen reguliere BAZ-premie, maar wel een stabiliteitsvergoeding waarvan het bedrag nog niet is vastgesteld. De peildatum voor overgangsrecht wordt verwacht in 2026.
Wat is het verschil tussen de BAZ en een private AOV?
Het grootste verschil zit in de beoordelingsgrondslag. De BAZ beoordeelt of je nog gangbare arbeid kunt verrichten — het alles-of-nietsprincipe. Een private AOV op basis van beroepsarbeidsongeschiktheid beoordeelt of je jouw eigen beroep nog kunt uitoefenen. Voor de meeste zzp’ers biedt een private AOV daardoor betere en persoonlijkere bescherming — tegen een premie die afhankelijk is van beroep en leeftijd.
